ผลงานทางวิชาการ

การบริหารงานของพรรคการเมืองไทย ตามแนวทางการปฏิรูปการเมืองภายใต้รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2540

   พรรคการเมืองเป็นสถาบันที่เชื่อมโยงประชาชนเข้ากับภาครัฐ โดยการรวบรวมความคิดเห็นของกลุ่มคนที่ร่วมก่อตั้งพรรค จัดเป็นนโยบายนำเสนอแก่ประชาชนและส่งสมาชิกพรรค ลงแข่งขันเลือกตั้ง หากชนะการเลือกตั้งจะนำความต้องการของประชาชนตามที่กำหนดไว้ ในนโยบายของพรรคการเมืองเข้าไปบริหารประเทศ แต่ถ้าพรรคการเมืองได้รับจำนวนที่นั่งในสภาน้อย ก็จะทำหน้าที่เป็นฝ่ายค้านเพื่อตรวจสอบการบริหารประเทศ ของพรรคการเมืองที่เป็นรัฐบาลต่อไป ด้วยเหตุนี้เอง ความเข้มแข็งของพรรคการเมืองจึงมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการพัฒนาระบอบประชาธิปไตย ทว่าพรรคการเมืองของประเทศไทยซึ่งมีการจัดตั้งมาแล้วกว่า 70 ปี กลับไร้เสถียรภาพ และมีการยุบพรรคมากมาย โดยการยุบพรรคส่วนใหญ่เกิดจากการรัฐประหารยุบเลิกพรรค ส่งผลให้การดำเนินกิจกรรมทางการเมืองของพรรคการเมืองไทยชะงักงันมาโดยตลอด

   จนกระทั่งถึง ปี 2540 เกิดการปฏิรูปการเมือง เพื่อเปิดโอกาสให้ประชาชนได้เข้าไปมีส่วนร่วมทางการเมืองมากขึ้น จนก่อให้เกิดรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2540 ที่มีเจตนารมณ์ให้ประชาชนเป็นศูนย์กลางในการปกครองประเทศ และต้องการให้สถาบันการเมืองทุกสถาบัน รวมทั้งพรรคการเมืองมีเสถียรภาพ มีประสิทธิภาพ และประชาชนสามารถตรวจสอบการทำงานได้ รัฐธรรมนูญฉบับนี้ได้กำหนดหลักเกณฑ์ในการจัดตั้งพรรคการเมือง การดำเนินงานของพรรคการเมือง และกำหนดให้มีกฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2541 ที่กำหนดหลักเกณฑ์การบริหารพรรคการเมือง เพื่อให้พรรคการเมืองมีเสถียรภาพมากยิ่งขึ้น จึงเป็นที่น่าศึกษาว่าพรรคการเมืองไทยในปัจจุบันมีการบริหารงานอย่างไร เพื่อให้สามารถปรับตัวได้ตามแนวทางของรัฐธรรมนูญ ตลอดจนกระแสการปฏิรูปการเมืองที่เกิดขึ้น เพื่อให้พรรคสามารถอยู่รอดและดำเนินงานได้อย่างต่อเนื่อง

   การศึกษาครั้งนี้มุ่งเน้นจะศึกษาถึง 3 เรื่องสำคัญ ได้แก่ 1) การบริหารงานเพื่อสร้างสถาบันของพรรคการเมืองไทย 2) การบริหารงานเพื่อให้ได้อำนาจของพรรคการเมืองไทย 3) การบริหารงานเพื่อใช้อำนาจของพรรคการเมืองไทย โดยมุ่งเน้นศึกษาการบริหารงานของพรรคการเมืองที่มีบทบาทสำคัญในยุคนี้ คือ พรรคไทยรักไทยและพรรคประชาธิปัตย์

   ผลการศึกษาพบว่า ประการแรก กฎหมายพรรคการเมืองมีบทบาทสำคัญต่อการกำหนดรูปแบบการบริหารงานของพรรคการเมือง โดยรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2540 และพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2541 ส่งเสริมให้มีพรรคการเมืองเพียง 2 – 3 พรรค โดยมีการเปลี่ยนแปลงระบบการเลือกตั้งเป็นแบบบัญชีรายชื่อและเขตเดียวเบอร์เดียว เพื่อให้พรรคขนาดใหญ่มีโอกาสได้รับคะแนนเสียงและมี ส.ส. มากขึ้น อีกทั้งได้มีการกำหนดให้ภาครัฐให้การสนับสนุนด้านการเงินแก่พรรคการเมือง เพื่อลดบทบาทของนายทุนพรรค

   ประการที่สอง พบว่า พรรคการเมืองไทยมีการปรับตัวด้านการบริหารงาน เพื่อสร้างสถาบัน ตามแนวทางของรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2540 โดยมีการรวบรวมกลุ่มอาชีพที่หลากหลายมาจัดตั้งพรรค มีการจัดทำรายงานทางการเงินและเปิดเผยที่มาของรายได้พรรค โดยส่วนใหญ่ยังคงมาจากการบริจาคของสมาชิกที่เป็นเจ้าของธุรกิจ อย่างไรก็ตามพรรคการเมืองไทยยังไม่มีอุดมการณ์ที่ชัดเจน การผลิตนโยบายพรรคไม่ได้เกิดจากสมาชิกส่วนใหญ่ แต่เกิดจากการกำหนดของหัวหน้าพรรค การจัดองค์การของพรรคยังคงเป็นแบบปิรามิด ที่หัวหน้าพรรคและผู้บริหารพรรคไม่กี่คนมีอำนาจตัดสินใจ สมาชิกพรรคยังไม่มีส่วนร่วมในการบริหารพรรคเท่าที่ควร

   ประการต่อมา ในเรื่องการบริหารงานเพื่อให้ได้อำนาจ ตามแนวทางของรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2540 พบว่าพรรคการเมืองระดมความสนับสนุนจากประชาชนด้วยการหาเสียง โดยใช้รูปแบบที่หลากหลายมากขึ้น และมีการนำกลยุทธ์ทางการตลาดมาใช้ รวมทั้งจัดกิจกรรมทั้งปีไม่เฉพาะช่วงเลือกตั้งเท่านั้น ส่วนการคัดเลือกสมาชิกพรรคเพื่อลงรับสมัครเลือกตั้ง จะยึดหลักความรู้ความสามารถ การเป็นนักการเมืองเก่า และการเป็นทายาทของนักการเมือง

   ประการสุดท้าย การบริหารงานเพื่อใช้อำนาจทางการเมือง การปกครองประเทศ ตามแนวทางรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2540 พบว่า พรรคการเมืองมีการพัฒนานโยบายในการบริหารประเทศจากนโยบายของพรรค การทำหน้าที่รัฐบาลและฝ่ายค้านจะมีการวางแผนและกำหนดกรอบการทำงานและพัฒนาความรู้ให้แก่ ส.ส. เพื่อทำงานให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น ส่วนการคัดเลือกผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง ยึดหลักความรู้ ความสามารถ และการตอบแทนแก่หัวหน้าพรรคและแกนนำของกลุ่มการเมืองย่อยภายในพรรคที่มี ส.ส. เป็นจำนวนมาก รวมทั้งบุคคลที่ใกล้ชิดกับหัวหน้าพรรคก็จะได้รับตำแหน่งสำคัญเช่นกัน

สิงห์ทอง บัวชุม
โครงการปริญญาเอก
มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต
( ศิษย์เก่าสถาบันพระปกเกล้า หลักสูตร
“พรรคการเมืองกับการปกครองระบอบ
ประชาธิปไตย สำหรับผู้บริหารพรรค
การเมือง” รุ่นที่ 2)
 
back to top

หน้าแรก l ข้อมูลส่วนตัว l ประวัติการศึกษา l ประวัติการทำงาน l ผลงานที่ผ่านมา l กิจกรรม l กระดานสนทนา
Copyright © 2005-2007 http://www.singtong.com   E-mail: singtong_benz@hotmail.com
Hosting & Webdesign by ContentBiz.NET